Czy wiesz, że najwyższy komin przemysłowy w Polsce znajduje się w Jaworznie i mierzy aż 306 metrów? Na tak wysoką budowlę oddziałują silne podmuchy wiatru, zmiany temperatury oraz jej własny ciężar. Trzeba więc monitorować zgodność geometrii budowli z dokumentacją, aby wyłapać w porę odkształcenia. Wyjaśniamy, kiedy wykonuje się pomiary pionowości obiektów wysmukłych.
Czym są obiekty wysmukłe i czemu służy geodezyjny pomiar pionowości?
Obiekty wysmukłe mają wysokość kilkukrotnie większą od szerokości podstawy, np. pięciokrotnie. Należą do nich m.in. kominy, maszty i wieże. Dlaczego pomiary pionowości są tak ważne? Ponieważ wysmukłe obiekty mogą się pochylać lub miejscowo wyginać. Geodeta wyznacza więc środki przekrojów, np. u podstawy, w połowie wysokości i pod szczytem, a następnie sprawdza ich położenie względem pionu. Dzięki temu może on odróżnić przechylenie całej budowli od miejscowej deformacji. Z kolei powtarzane pomiary umożliwiają ustalenie, czy wychylenie narasta. Wyniki geodeta przekazuje konstruktorowi, który ocenia odchyłki na podstawie dokumentacji projektowej. W ramach geodezyjnej obsługi inwestycji wykonujemy również inwentaryzację pionowości słupów konstrukcyjnych oraz szachtów windowych.
Na jakich etapach budowy wykonuje się pomiar pionowości?
Podczas budowy pionowość konstrukcji sprawdza się na kolejnych etapach montażu oraz po zakończeniu prac. Przykładowo geodeta mierzy ustawienie segmentu masztu względem osi projektowej, zanim ekipa przystąpi do montażu następnego elementu. Jeśli wykryje przekroczenie dopuszczalnych odchyłek, wykonawca może jeszcze skorygować jego położenie. Podobne kontrole przeprowadza się podczas wznoszenia szachtów windowych. Geodeta sprawdza położenie ścian na kolejnych kondygnacjach, aby wykryć odchylenia, które mogłyby utrudnić późniejszy montaż prowadnic windy. Po zakończeniu budowy wykonuje się pomiary końcowe, które dokumentują geometrię konstrukcji i służą jako punkt odniesienia podczas późniejszych kontroli.
Czy trzeba okresowo mierzyć pionowość użytkowanych wysmukłych obiektów?
Art. 62 Prawa budowlanego przewiduje okresowe kontrole stanu technicznego obiektów budowlanych, jednak nie nakazuje wykonywania geodezyjnych pomiarów pionowości podczas każdego przeglądu. Częstotliwość takich badań ustala się na podstawie dokumentacji technicznej, zaleceń projektanta lub wyników wcześniejszych obserwacji. Przykładowo, jeśli pomiary komina wykazały narastające wychylenie, konstruktor może zalecić skrócenie odstępów między kolejnymi przeglądami. Geodeta sprawdza wówczas położenie konstrukcji na tych samych wysokościach, korzystając ze sprawdzonych punktów odniesienia.
Kiedy zlecić geodecie dodatkowe badanie pionowości budowli wysmukłych?
Dodatkowe badanie pionowości budowli wysmukłych należy zlecić geodecie, gdy istnieje podejrzenie, że konstrukcja uległa przechyleniu lub odkształceniu. Takie ryzyko pojawia się np. po silnej wichurze, która mogła uszkodzić mocowania masztu. Zdarzają się też wypadki, w których samochód uderza w podporę konstrukcji, powodując jej uszkodzenie. Przyczyną wychylenia bywa również nierównomierne osiadanie gruntu, zwłaszcza gdy w pobliżu prowadzone są głębokie wykopy. Na terenach górniczych dodatkowe pomiary są wskazane także po silnych wstrząsach, które wywołują drgania konstrukcji. Niebezpieczne są również pożary. Wysoka temperatura powoduje rozszerzanie się materiałów konstrukcyjnych, a w przypadku stali również spadek wytrzymałości i sztywności, co grozi trwałymi odkształceniami. Pomiary geodezyjne wychylenia obiektu dostarczają wówczas danych potrzebnych konstruktorowi do oceny jego stanu technicznego.
Jakimi metodami geodeta mierzy pionowość obiektów wysmukłych?
Wyobraźmy sobie komin przemysłowy o wysokości 80 metrów. Czy geodeta musi wspinać się na jego szczyt, aby sprawdzić pionowość konstrukcji? Nie, ponieważ pomiary może wykonać z poziomu terenu za pomocą tachimetru. Ustawia urządzenie na kilku stanowiskach wokół komina i obserwuje krawędzie jego trzonu na wybranych wysokościach. Na podstawie tych obserwacji wyznacza środki przekrojów, a następnie wielkość i kierunek wychylenia konstrukcji. Podczas montażu obiektów wysmukłych stosuje się również pionowniki optyczne, które służą do przenoszenia punktów wzdłuż linii pionu. Z kolei skaning laserowy 3D wykorzystuje się do badania geometrii powierzchni i wykrywania miejscowych odkształceń.
Pomiary pionowości obiektów wysmukłych wykonuje się podczas budowy, aby wykryć błędy montażowe, oraz w trakcie eksploatacji, gdy zaleca to dokumentacja techniczna lub konstruktor. Dodatkowe badania są uzasadnione także wtedy, gdy wichura, wstrząsy czy osiadanie gruntu mogły spowodować wychylenie budowli. Jeśli szukasz doświadczonego specjalisty, to skontaktuj się z nami.


